• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Duyuru

     

    Çalışmalarınızı "Yazım ve Yayın İlkeleri" çerçevesinde Dergipark adresimizden yükleyiniz.


ÇAĞATAYCA YAZILMIŞ BİR RÜYA TABİRİ ÜZERİNE
(ON A DREAM BOOK WRITTEN IN CHAGATAI )

Yazar : Adem ÖGER    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 17
Sayfa : 502-521
    


Özet
Rüya, insanlık tarihi boyunca kutsal kitaplardan çeşitli dinlere, inanışlardan ritüellere sosyal yaşamın içinde yer alan önemli bir olgu olmuştur. Özellikle geleceğe ilişkin çıkarımlarda, rüyanın hayati bir işlev üstlendiği görülmektedir. Türk kültüründe de mitik inanç ve düşünce sisteminden Şamanizme, destanlardan âşık şiirine, devlet yönetiminden sağaltma ocaklarına kadar sosyal yaşamın ve kurumların önemli unsurlarından birini rüya oluşturur. Türklerin gerek İslamiyet öncesi dönemde gerekse İslamiyet’in kabulünden sonra günlük yaşamını belirleyecek kadar önem arz eden rüya, sözlü geleneğin yanı sıra yazılı kültürde de varlığını devam ettirmiştir. Türk kültüründe günlük yaşamı düzenleme ve belirlemede büyük etkisi olan rüya ve ona ilişkin yorumlar, yüzyıllar boyunca sözlü gelenekte aktarılmış ve rüyaya ilişkin oluşan geleneksel tecrübe ve birikimler tarihi dönemler içinde yazılı hale getirilmiştir. Bu bağlamda, Çağatayca yazılmış eserler içerisinde “rüya tabiri” şeklinde adlandırılan ve rüyanın yorumuna ilişkin sözlü gelenekten yazıya geçirilen eserler mevcuttur. Bu çalışmaya konu olan rüya tabiri de H. 1347 (M. 1928-1929) yılında yazılmış ve İsveçli misyoner Gunnar Hermansson tarafından Doğu Türkistan’ın Yarkend şehrinden alınarak 1982 yılında İsveç Lund Üniversitesi kütüphanesine bağışlanmıştır. Günümüzde aynı kütüphanede “Jarring Prov. 24” numarada kayıtlıdır. Makalede, söz konusu rüya tabiri içerik ve işlev açısından incelenmiş, metinden hareketle rüya yorumları ve günlere ilişkin unsurlar değerlendirilmiş, ayrıca çalışmanın sonuna da transkripsiyonlu metin ve orijinal metin eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler
Rüya, Çağatay Türkçesi, Uygur Türkleri, Gunnar Jarring.

Abstract
Throughout history, the dream has been an important phenomenon within the social life from holy books to various religions, beliefs and rituals. It is seen that the dream has a vital function, especially in the inferences about the future. In Turkish culture, one of the important elements of social life and institutions is a dream from mythic belief and thought system to Shamanism, epic poetry of love, from government to heal institution. The dream, which is important enough to determine the daily life of the Turks both in the pre-Islamic period and after the adoption of Islam, has continued its existence in written culture as well as oral tradition. The dream and its interpretations which have a great effect on the regulation and determination of daily life in Turkish culture, have been transmitted in the oral tradition for centuries. Also, traditional experiences and accumulations related to the dream have been written in historical periods. In this context, the works written in Chagatai include works called “dream interpretation”. These were passed from the oral tradition to writing in relation to the dream interpretation. The dream interpretation was written in H. 1347 (1928-1929). This work was taken by Swedish missionary Gunnar Hermansson from Yarkend, East Turkestan. The work was donated to the Swedish Lund University library in 1982. Nowadays, it is recorded in the same library as “Jarring Prov. 24” number. In this article, the dream term is examined in terms of content and function. In addition, from the text, dream interpretations and elements of the day were evaluated and transcribed text and typefaces were added at the end of the study.

Keywords
Dream, Chagatai Turkish, Uyghur Turks, Gunnar Jarring.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasyad@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri